Yazı kategorisi: Genel, Okul Dönemi - 7+

Keşfetmenin Coşkusu: Çocuk Kitaplarında Müzeler

Pandemi koşulları hayata karışmaya daha fazla imkan tanır olsa da hala masa başında bolca vakit geçiriyoruz. Ben de bu mesaiye biraz olsun keyif katabilmek için 18-24 Mayıs tarihleri arasındaki Müzeler Haftası için yazdığım yazıyı paylaşmaya karar verdim.

İçinden geçtiğimiz süreç hepimizi zorlasa da, en çok çocukları etkiliyor. Özgürce sosyalleşme, oyun oynama haklarını yitirdiler. Eğitimdeki eşitsizlik derinleşti; online eğitime erişemeyen çocukların sayısı çok fazla, şartlar normale döndüğünde okulla buluşamayacak çocukların sayısı da her geçen gün artıyor. Günü ekran başında geçirme imkanına sahip olanların da mutlu olmadığı aşikar. Bu tabloda, sanatın kapısını çalıp biraz neşelenmelerine vesile olmak umuduyla, 18-24 Mayıs tarihleri arasındaki Müzeler Haftası’nı fırsat bildim ve müze temalı kitaplardan söz etmeye karar verdim. Müze, Benim Müzem ve Müzede Canavar Yokmuş müze gezilerine ilham olabilecek kitaplar olsa da, şimdilik online imkanlarla yetinmek durumundayız.  Hala pek çok müze sanal tur imkanı sunuyor. Hatta Louvre gibi kimi müzeler çocuklar için ayrı sunumlar hazırlamış. Ekranla çepeçevre kuşatılmışlığımızın yarattığı mutsuzluk baki ancak güzel bir tabloyu incelemek, çocukların gününü biraz olsun güzelleştirir belki. Ben de bu ihtimale etkinlik önerileri ile katkı koymaya çalıştım. Yaş grubuna göre ilerleyen kitaplardan ilki sanatı hissetmenin coşkusundan, ikincisi müzelerin sanat temasıyla sınırlı kalmadığından ve sonuncusu çağdaş sanat müzeleri üzerinden sanata dair kavramlardan söz ediyor.

“Müze benim içimde yaşıyor” Susan Verde’nin Müze’si

‘Müzedeki insan’ imgesini düşünmekle başlayalım. Kafasını yana eğmiş, eli çenesinde belki, eserdeki derin anlamları çözüyormuş gibi kısılmış gözleri, merakla hayranlık arasında bir ifade var yüzünde. Sanatı bir erişilemezlik dağının zirvesine oturtanların, yapıtla buluşmayı kendini yüceltmenin aracı olarak görenlerin sahiplendiği bir imgedir bu genellikle ve müzelerde adım başı rastlaşırız onunla. Bir de diğerleri vardır, sayıları az ama coşkuları bol olanlar. Müze’nin kahramanı o mutlu azınlıktan biri, sanatla kurduğumuz bu aksak ilişkiye nanik yapan bir kız çocuğu. Merakla giriyor müzenin kapısından içeri, başı döne döne dans ediyor kimi tabloların önünde, kiminin önünde içine bir kasvet çöküyor. Kokusunu alıyor tuvaldeki çiçeklerin, korkusunu paylaşıyor kendisine bakan yüzlerin. Her birinden bir rengi coşkusuna katıp, kendi resmini düşlüyor.  İnsanca olan her duygudan arındırılmış bir sanat ilişkisinin tutkunlarının değil, “ne zaman bir sanat eseri görsem, bir hoş oluyor içim”diyenlerin kitabı Müze. Okurunu Van Gogh, Rodin, Munch, Degas, Picasso’yla bezeli koridorlarda duyguları keşfe çağırıyor. Kitaptaki eserler ve sanatçılar hakkında konuşmak, hangi müzenin koleksiyonunda yer aldıklarına dair araştırmalar yapmak, farklı malzemelerle tabloları/heykelleri yeniden yorumlamaya çalışmak; birkaç aksesuar yardımıyla figürleri canlandırmak, meyvelerle natürmort düzenlemeleri yapmak ya da bakliyatlar kullanarak bir tarla kolajı oluşturmak, “müze, benim içimde yaşıyor” diyen bir kitaba uygun etkinlikler olabilir. Susan Verde tarafından yazılıp Peter H. Reynolds tarafından resimlenen Müze‘nin çevirmeni Müren Beykan ve kitap Günışığı Yayınları tarafından yayımlanıyor.

Müze’nin Van Gogh, Picasso, Degas bezeli koridorlarında.

Benim Müzem, “herkes müzeleri çok seveceğimi söylüyor” diyerek yola koyulan minik bir kızın hikayesi. Okuruna müzenin anlamını açıklamakla başlıyor gezisine. Ardından bir bir adımlıyor farklı temalardaki müzeleri. Tarihi Eserler Müzesi’nde çanakların izini sürüyor, Doğa Tarihi Müzesi’nde gördükleriyle bir göklere yükselip kanat çırpıyor bir okyanusun derinlerini seyre dalıyor; her salonda cebine yeni bir bilgi ekliyor, gülümsemesi büyüyor. Müzeleri sadece sanat eserlerinin sergilendiği büyük binalar olarak algılayabilecek yaşıtlarını botanik ve uzay müzelerinde gezdirerek öğrendiklerini onlarla paylaşmayı ihmal etmiyor. Benim Müzem’in görsel düzenlemesi kolaj olarak tasarlanmış. Kimi zaman okul öncesi dönemdeki bir çocuğun çizimleriyle uyuşur figürler ve günlük nesneler kullanılmış kimi zaman ise hayvanlar ya da sanat eserlerine ait fotoğraflar. Tasarımın her detayda değişen ritmi okurun ilgisini kitap boyunca canlı tutmaya imkan tanıyor. Okul öncesi dönemdeki okura, müzeleri, aşina oldukları kelimelerle anlatan kitabın sonunda konuya dair sorularla şekillenen etkinlik önerileri yer alıyor. Benim Müzem ile başlayan ve sanal müze turlarıyla süren gün, kitaptaki kolajlardan ilhamla evdeki malzemelerle sergi alanları oluşturarak sonlanabilir. Emma Levis tarafından yazılıp resimlenen Benim Müzem, Oğuzhan Aydın tarafından çevilmiş ve Redhouse Kidz Yayınları tarafından yayımlanıyor.

Benim Müzem, tarihten uzaya, sanattan bitkiye her müze türünü kolajlarla anlatıyor.

Kendisi de bir müze eğitimcisi olan Hüsne Rhea Çiğdem tarafından çocuklara modern sanatı anlatmak üzere kaleme alınan Müzede Canavar Yokmuş Meraklı Çocuklar İçin Sanata Yolculuk’un kahramanı, hayal gücü sınırsız, on yaşında bir kız çocuğu, adı Leyla. Kitap, etrafındaki her canlıyı izleyip anlamaya tutkun ama duygularını ilanda tutuk Leyla’yı ve okurunu, çağdaş sanat müzesinde, fantastik bir geziye davet ediyor. Sanata ve müzelere dair sorulara, resimler, heykeller, fotoğraflar, videolar arasında gezinirken yanıt arıyor. Gezi tamamlandığında, okurun heybesine, kendini ifade etmede sanatın rolünden küratörün görevlerine, yerleştirme sanatında kullanılan malzemelerden fotoğrafın ışıkla ilişkisine dek farklı bilgiler ekleniyor. Kitabın sonunda bir de modern ve çağdaş sanat çalışmalarını sergileyen müzelerin listesi yer alıyor. Müzede Canavar Yokmuş Meraklı Çocuklar İçin Sanata Yolculuk, Hüsne Rhea Çiğdem tarafından yazılıp Onur Gülfidan tarafından resimlenmiş ve Çınar Yayınları tarafından yayımlanıyor.

Müzede Canavar Yokmuş, modern sanata dair kavramları, ilgili kavrama örnek olabilecek kolajlarla anlatıyor.

Online müze turlarından söz etmişken, birkaç öneriye yer vermeden bitirmek istemedim bu yazıyı.

Natural History Museum’da, fonda ziyaretçi sesleriyle, mavi balinayı ziyaret etmek için: https://www.nhm.ac.uk/bluewhale/

Louvre’da birbirinden ünlü yapıtları heyecanlı maceralar eşliğinde tanımak için: https://louvrekids.louvre.fr/

The Metropolitan Museum of Art’ta illüstrasyonlar, etkinlikler eşliğinde vakit geçirmek için: https://www.metmuseum.org/art/online-features/metkids/

British Museum’da minicik figürlerle dev bir tarih yolculuğu için: https://britishmuseum.withgoogle.com/

Göbeklitepe’den Assos’a doğru adımlamak için: https://sanalmuze.gov.tr/

Ve son olarak, atlıkarıncaların, robotların arasında gülümsemek için: https://istanbuloyuncakmuzesi.com/pages/360-tur

Bu yazı Bilim ve Gelecek Dergisi’nin Mayıs 2021 sayısından yayımlanmıştır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s